فصل چهاردهم قزوين بناى اوليه‌ى قزوين - ديد كلى - آب انبارها - مسجد جامع - بازار - امام‌زاده حسين - قصر شاه طهماسب - بولوار - مهمانخانه - مسجد شاه - درويش هندى - پير كوهستان يكشنبه 15 [ اكتبر ] . ايرانىها خود را قديمىترين ملت متمدن جهان مىدانند و به مردم ساير كشورها به چشم ملت‌هاى نوپايى كه در اين زمان‌هاى اخير افتخاراتى در تاريخ نصيب‌شان شده است مىنگرند . اين بلندپروازى درباره‌ى قدمت نژادشان اغلب آنها را وادار مىكند كه براى شهرهاى ايران سوابق بسيار كهن و باستانى - كه با مدارك تاريخى مطابقت ندارد - قايل شوند . روى همين اصل مورخان ايرانى ، شاپور اول - دومين پادشاه ساسانى ( 238 - 271 م ) « 1 » - را كه بر امپراتور والرين پيروز گرديد ، بنيادگذار قزوين مىدانند « 2 » . سابقه تاريخى آن هرچه باشد ، اين شهر در دوران خلافت هارون الرشيد - خليفه‌يى كه به سبب داستان‌هاى هزار و يكشب و آقاى گالان « 3 » براى همه‌ى ما چهره‌ى بسيار آشنايى است - شهر پر اهميتى به شمار مىرفته و اين سلطان افسانه‌يى در زيبايى و

--> ( 1 ) . تاريخ صحيح سلطنت شاپور اول طبق نوشته‌ى استاد دكتر زرياب خويى ، 241 - 274 ميلادى است . م . ( 2 ) . ظاهرا منبع اين خبر كتاب نزهة القلوب ، اثر حمد الله مستوفى است . او نوشته است : « . . . در كتاب التبيان آمده كه شاپور بن اردشير بابگان [ قزوين را ] ساخته است و شاد شاپور نام نهاده . . . » اما درباره‌ى قزوين آخرين حرف را استاد دكتر ورجاوند زده است . علاقه‌مندان مىتوانند به تحقيقات ارزنده ايشان در اين زمينه مراجعه فرمايند . م . ( 3 ) . Antoine Galland مترجم معروف داستان‌هاى هزار و يكشب كه ترجمه‌ى آن اولين بار در سال 1704 م به زبان فرانسه منتشر گرديد . م .